Verwarming en lange vakantie: aan laten, uitzetten, of vorstvrij stellen

De juiste strategie is niet uitzetten, het is verminderen

Voor uit te leggen hoe de verwarming voor vertrek te regelen, het essentiële punt: voor een afwezigheid in de winter is de verwarming volledig uitzetten bijna nooit de juiste optie. Het vriesrisico van leidingen is ernstig, en de besparing tegenover vorstvrij-modus is marginaal.

De echte vraag is niet “uitzetten of laten staan”, maar “tot welk niveau verminderen”. Het antwoord hangt af van de duur van de afwezigheid, de verwachte buitentemperatuur, en de isolatie van de woning.

Vorstvrij-modus begrijpen

Vorstvrij-modus is een instelling die op vrijwel alle moderne ketels en thermostaten aanwezig is. Hij houdt de temperatuur van de woning op een lage maar positieve waarde, meestal 7-8°C. De ketel slaat enkel aan wanneer de temperatuur onder die drempel zakt, en gaat juist genoeg omhoog om erboven te blijven.

Bij die temperatuur bevriest water niet, leidingen zijn beschermd, en het verbruik is zeer laag (de ketel kan helemaal niet aanslaan tijdens meerdere dagen als het huis goed geïsoleerd is en buiten boven nul blijft). Het is bijna het ideale compromis voor een lange winterafwezigheid.

Op de ketel zelf wordt vorstvrij-modus vaak gesymboliseerd door een sneeuwvlokpictogram. Op de kamerthermostaat is het meestal een “vakantie”-modus of een instelling op 7-8°C.

Berekening van werkelijke besparingen

Veel mensen verbeelden zich dat de verwarming uitzetten tijdens een vakantieweek het verbruik halveert. Zo werkt het niet, om verschillende redenen.

Eerste punt: de ketel draait niet continu wanneer u thuis bent. Hij slaat aan in cycli, naargelang de temperatuur, en verbruikt volgens de behoeften. Bent u op 19°C bij aanwezigheid en 7°C in vorstvrij, dan zakt het verbruik, maar het wordt niet nul.

Tweede punt: bij terugkeer is het huis koud. Om het in enkele uren naar 19°C te brengen, draait de ketel op vol vermogen tijdens een of twee dagen. Die verbruikspiek haalt een deel van de besparing weg.

Derde punt: het sanitair warm water. Zet u de productie SWW een week stop, dan koelt de boiler af, en bij terugkeer moet hij volledig opgewarmd worden. Dat zijn meerdere kWh in één keer.

In totaal, op een week afwezigheid in de winter in Brussel, laat de overgang van 19°C bij aanwezigheid naar 7-8°C in vorstvrij toe ongeveer 15 tot 25% van het wekelijks verbruik te besparen. Dat is interessant, maar niet spectaculair. Volledig uitzetten (in plaats van vorstvrij) voegt misschien 3-5% besparing toe, maar introduceert het vriesrisico.

De vriesrisicos van leidingen

Wanneer water bevriest, neemt het ongeveer 9% in volume toe. In een gesloten leiding creëert die uitzetting een enorme druk die uiteindelijk de buis splijt of een aansluiting laat springen.

De gevoelige zones in een Belgisch huis:

Gevel- of buitenmuurleidingen

Elke buis langs een buitenmuur zonder correcte isolatie kan bevriezen als de binnentemperatuur laag genoeg zakt. Keukens met wateraanvoer op de buitenmuur, wasruimtes in onverwarmde kelder, en stookplaatsen in onverwarmd lokaal zijn bijzonder kwetsbaar.

De buiten- of garage-watermeter

Op sommige huizen zit de watermeter in garage of buitenput. Zonder actieve verwarming en zonder voldoende isolatie kan hij bevriezen zodra de temperatuur ruim onder nul zakt tijdens meerdere uren.

Afvoeren langs een buitenmuur

Zeldzamer maar bestaand. Restwater in een afvoer kan bevriezen en de buis verstoppen, of zelfs barsten.

De boiler of elektrisch warmwatertoestel

Zit het warmwatertoestel in een koud lokaal en is de verwarming uit, dan kan het ballonwater bevriezen na meerdere dagen zonder gebruik. De schade is dan belangrijk: de ballonomhulling vervormt.

Goede praktijken voor vertrek

Voor afwezigheid van een weekend (2-3 dagen)

U kunt de thermostaat zonder risico op 15-16°C zetten. De warmwaterballon kan in normale of economische modus blijven. Geen vorstvrij nodig.

Voor afwezigheid van een week in winter

Vorstvrij-modus op de kamerthermostaat of op de ketel. De warmwaterballon kan in economische modus of volledig uit (wetende dat een halve dag opwarming nodig is bij terugkeer). Hoofdafsluitkranen open laten (anders dient vorstvrij nergens toe).

Voor afwezigheid van twee weken of meer in volle winter

Vorstvrij-modus verplicht. Aanvullend sluiten sommige eigenaren de algemene wateraanvoer van de woning af en aftappen ze gevoelige leidingen. Het is een radicalere strategie die het vriesrisico volledig elimineert maar wateraanvulling bij terugkeer vraagt.

Sluit u het water af, sluit dan ook de koudwateraanvoer van het warmwatertoestel om droogkoking te vermijden als iemand per vergissing inschakelt.

Bijzondere gevallen

U heeft een geconnecteerde thermostaat

Op geconnecteerde thermostaten (Nest, Tado, Honeywell, enz.) kunt u de vakantiemodus vanaf uw smartphone regelen. Voordelen: u kunt de verwarming de dag voor terugkeer herstarten om bij aankomst een warm huis te hebben, en u ziet de temperatuur op afstand. Het is ideaal.

U heeft vloerverwarming

Vloerverwarming heeft een grote inertie. De temperatuurdaling neemt meerdere uren, de stijging ook. Voor een korte afwezigheid (2-3 dagen) is het nutteloos veel te dalen: het huis zal niet veel zakken. Voor een lange afwezigheid blijft vorstvrij-modus relevant.

U verwarmt elektrisch (individuele elektrische radiatoren)

Programmeer elke radiator in vorstvrij-modus indien hij die heeft. Anders zet op de lage stand (5-6 op 10) om verbruik te beperken. Voor lange vakantie is gecentraliseerde “afwezigheid”-modus via een domoticabox nuttig.

Verificaties voor vertrek

• Thermostaat in juiste modus (vorstvrij of verminderd volgens duur).
• Ketel niet in “zomer”-modus (anders verwarmt hij niet zelfs bij vorst).
• Kranen dicht (wastafel, douche).
• Verifiëren dat geen lek is voor vertrek (een druppelende kraan ledigt uw warmwaterballon).
• Voor lange afwezigheid, een buur verwittigen die af en toe komt verifiëren.

Wanneer me bellen

Vertrekt u in de winter en bent u niet zeker van de regeling van uw ketel of thermostaat, dan kan ik een regelbezoek voor vertrek doen. Dat duurt een half uur en vermijdt slechte verrassingen bij terugkeer. Voor een herstart na vorst of panne bij terugkeer is snelle tussenkomst mogelijk.

Voor planning volstaat het formulier. Bellen is nuttiger als u een probleem ontdekt bij terugkeer van vakantie.